GEZIN VAN HARMEN EN EMMETJE KRIJNEN

2006-01-14T07:08:00.000-08:00

______________________________________

Het echtpaar H. Krijnen- E. Dekker
In het recent verschenen boek 'Het erfgooiersgeslacht Krijnen' (1), komen ook de Naardense Krijnens aan bod. Deze familietak stamde af van de Bussum-mer Harmen Krijnen, die in 1821 was geboren. Volgens de persoonsbeschrijving bij de keuring voor de militaire dienst in 1841 was hij 1,72 lang, had een rond gezicht, een breed voorhoofd, blauwe ogen en bruin haar. Hij werd uitgeloot, behoefde dus niet in dienst en bleef op de boerderij van zijn ouders werken.
Harmen trouwde volgens erfgooierstraditie op 9 mei 1849 met Emmetje Dekker en vestigde zich in een boerderij in de 'Kattenhaagstraat 41' te Naarden. Harmen was veehouder en als getrouwde erfgooier kon hij direct op de schaardag van 12 mei (2) zijn vee laten grazen op de Naarder Meent. Gedurende het weideseizoen verdiende Harmen net voldoende om met zijn bedrijf en zijn jonge gezin de winterperiode door te komen. Gezinsuitbreiding liet niet lang op zich wachten. Mei 1850 werd Cornelia (Kee) geboren, daarna volgde Jacob in 1853, Lambert in 1855 en Jan in 1859. De baby Tijmetje stierf kort na haar geboorte in 1852.

De boerderij Wijde Marktstraat 354
Harmen kocht 2 oktober 1851 de boerderij 'Wuyvert 354' van de veehouder Teunis van Eijden. Dit kadastrale perceel G 455 lag tussen de huidige Raadhuisstraat en de Gansoordstraat.
Het gezin verhuisde pas ca. 1862 naar dit adres. Hier werden zoon Tijmen in 1862 en de jongste Telg dochter Klaasje geboren.
In 1884 verkocht Harmen een gedeelte van dit perceel, namelijk G 923, aan Wilhelmus Kamer, tapper en slijter. (de zogenaamde 'Kroeg van Kamer'. Zelf bezat hij toen nog de volledige kadastrale percelen G 924, G 925 en G 934 gedeeltelijk.

Jan Harmensz Krijnen
De kinderen, Jan uitgezonderd, groeiden op in de boerderij. Jan was doofstom vanaf zijn vroegste Jeugd, hij zou als baby gevallen zijn. Volgens zeggen werd hij omhoog gegooid en niet goed opgevangen. Als negenjarige vertrok Jan naar het kort tevoren gestichte instituut voor doofstommen in St. Michielsgestel. Hij leerde daar gebarentaal en het kleermakersvak. Vooral zijn zussen konden via gebaren uitstekend met hem converseren. Iedere grote vakantie kwam Jan naar huis. Het dichtstbijzijnde station was Utrecht, want de 'Oosterspoorlijn' door het Gooi was nog niet aangelegd. Zijn vader haalde hem in een koetsje af. Het was een hele gebeurtenis, in het gezin was het dan feest. Als 17 jarige kleermaker keerde Jan voorgoed naar Naarden terug.

De jeugdjaren in de Vesting
De overige kinderen gingen in de Schoolstraat (thans Pastoorstraat) naar school. Het schoolgebouw uit 1828 verkeerde in slechte staat, de muren waren gescheurd. Ruim 225 kinderen zaten verdeeld in twee lokalen op banken, die ' amphitheatersgewijs' opliepen. Voor de ramen waren geen gordijnen of zonneschermen. Bij zonnig weer werden de luiken gesloten. Dorst lessen moest bij de gemeentepomp op straat en die was tevens speelplaats. (3) Klaasje vertelde later, dat de onderwijzer zijn baby meenam in de klas. Het kind stond in een mand. Toch leerden de Krijnentjes ijverig en brachten hun kennis later voorbeeldig in de praktijk.

Ook aan feestelijke gebeurtenissen nam het gezin deel, zoals met de verjaardag van koning Willem III. Andere hoogtepunten van vertier waren de veemarkt en er kwam zelfs een Amerikaans circus naar de Vesting. (4) Iedereen vergaapte zich aan de optocht van het 'paardenspul' met onbekende wilde dieren. Vooral naar de Naarder kermis keken de jeugdige Krijnens uit. Vader Harmen had een speciaal kermispotje voor zijn kinderen. Het geld was afkomstig van de huur die het 'overtuintje van de Roeper' opbracht. Om te voorkomen dat mijnheer de Roeper vanuit zijn woning tegen een mesthoop aan de overkant van de straat zou aankijken, had deze notaris het tuintje van Harmen gehuurd. Midden in een perkje prijkte een beeldje, het werd eens stiekem door kwajongens 'meegenomen'. De Roeper was sportief, nadat het was teruggebracht diende hij geen aanklacht in.

De levensloop van de Krijnens
Bij het kermisvieren en andere gelegenheden leerden de inmiddels volwassen kinderen hun levensgezellen kennen. De meeste kozen iemand uit hetzelfde agrarische milieu. Drie van hen trouwden zelfs met drie kinderen uit het gezin van Willem de Gooijer. Willem en zijn vrouw Mietje woonden in een boerderij in de Bussummerstraat. Hun zoon Hein trouwde met Kee Krijnen, zoon Jan met Klaasje Krijnen en dochter Aaltje met Lambert Krijnen. Vader Harmen verloor zijn getrouwde kinderen niet uit het oog. Allen bewoonden zij boerderijen rond en in de directe omgeving van de ouderlijke boerderij.
Jan, in de familie bekend als 'ome Jan de Kleermaker' trouwde in 1887 met Cornelia Bijlhouwer. Jan woonde en werkte in het achterhuis van de ouderlijke boerderij. Het echtpaar kreeg vijf dochters en twee zoons. Cornelia overleed in 1907 en Jan bleef met zijn kinderen achter, de jongste was pas twee. Hijzelf overleed in 1923 en daarna verlieten ook zijn jongste kinderen Naarden voorgoed.

Tijmen Harmensz Krijnen
Tijmen was bij de keuring voor de militaire dienst 1,69 m lang. Hij nam als remplaçant de nummerverwisselaar Josephus Buchter uit Amsterdam en bleef bij zijn vader werken. Mei 1896 trouwde hij met Johanna de Bruin en trok in bij zijn bejaarde ouders. Moeder Emmetje overleed in 1899 op 77 jarige leeftijd aan leverkanker en vader Harmen in 1902 als 81 jarige aan verkalking van de slagader. Voor hun overlijden hadden zij een testament opgemaakt. Zoon Jan erfde het achterhuis en Tijmen het resterende deel van de boerderij aan de Gansoordstraat. Hij had eerder f 750.- ingebracht in de boedel. Hun eerste kind Hermanus werd geboren in 1899 en naar de trotse grootvader genoemd, maar de baby overleed na twee maanden. In 1900 kwam hun dochter Berdina, zij bleef hun enige kind. Tot 1915 bleef Tijmen scharend erfgooier. Waarschijnlijk ontbrak bij hem het 'boerenhart', hij verkocht een flink stuk van het perceel aan de Gansoordstraat en liet daarop enkele huizen bouwen. Hij werd van koeienmelker huisjesmelker. Zelf woonde hij daarna als niet-scharende erfgooier op het adres Raadhuisstraat 10. Later gingen Tijmen en Johanna bij hun dochter in Hilversum wonen.

Kee Harmensdr Krijnen
Kee trouwde mei 1877 met Hein de Gooijer. Zij woonde met haar man in een boerderij op de hoek Raadhuisstraat/Duivensteeg. Haar echtgenoot stond bekend als 'Hein de Bullenboer', want hij was naast veehouder ook meentbeambte en stierhouder. Zomers deed Hein met zijn stier de ronde op de Naarder Meent. Hij kondigde zijn komst aan door op een grote ossenhoorn te bla-zen. In de winter werden de koeien ter dekking naar zijn boerderij gebracht. Vaak moest Hein daarbij de stier een 'handje' helpen. Dit laatste tot grote hilariteit van de buurtjongens, die tussen de kieren van de schutting door het gebeuren nauwlettend volgden. (5)
Het gezin bestond uit twee zoons en twee dochters. Kee overleed in 1924 en Hein in 1931. De dochters Marie en Bertha bleven vrijgezel. Omdat zij op de ouderlijke boerderij bleven wonen, behielden zij het schaarrecht. De melk van hun koeien ventten zij zelf uit. De oudste zoon Willem betrok een boerderij op de Keverdijk en de jongste zoon Herman werd hoofdopzichter van de erfgooiersvereniging 'Stad en Lande van Gooiland'.

Lambert Harmensz Krijnen
Lambert trouwde mei 1881 met Aaltje de Gooijer. Zij betrokken de boerderij St. Vitusstr. 127. (tussen hoekhuis Wuyvert en het huidige nummer 35) Later verhuisden ze naar een boerderij in de Gansoordstraat. (nu nr. 15) Het erf grensde aan de Raadhuisstraat en was gelegen naast de Portugese Synagoge.
Lambert kreeg volgens overlevering een ongeluk tijdens de hooibouw. Nadat de hooiwagen was geladen werd op het voer hooi een weesboom gelegd. Doormiddel van een touw werd de paal op het hooi vastgesnoerd. (6) Bij het gorren brak de paal met veel geweld en Lambert kreeg deze op zijn hoofd. Hierdoor raakte hij zodanig verlamd, dat hij zijn werk in de stal op zijn knieën moest doen. In 1899 overleed hij op 43 jarige leeftijd aan een hersentumor. Lambert zou, naar men zei, angst gehad hebben om levend te worden begraven. Er ging in Naarden een verhaal over een man, die tijdens een epidemie was gestorven en met spoed was begraven. De man was schijndood en kwam in het graf weer tot leven. Gelukkig lag hij in de bovenste kist en kon zich uit het graf wurmen. Rond middernacht kwam hij thuis, kwam voor een gesloten deur en wachtte op de stoep de morgen af. Dergelijke verhalen deden ook elders de ronde. (7) Lambert wenste daarom in de bovenste kist begraven te worden.
Zijn vrouw Aaltje kocht in 1903 de boerderij voor f 3200.- en zij zette het bedrijf voort met haar jonge zonen. Het ongeluk bleef dit gezin volgen. In 1904 brak brand uit in een winkel aan de Raadhuisstraat en die sloeg over op de boerderij. (8) Na de brand liet de weduwe een nieuwe boerderij bouwen, waarvan het woonhuis nog steeds bestaat. (Gansoordstr. 15) Lang heeft Aaltje er niet meer gewoond. Zij kwam in 1917 te overlijden door een val van de keldertrap.

Jacob Harmensz Krijnen
Jacob Krijnen trouwde in mei 1877 met Johanna Hanou. Zij vestigden zich eerst in de Regenboogstr. 403a (thans ter plaatse van nr. ) Later verhuisden ze naar de boerderij, die gelegen was aan de Beijert en die grensde aan het Promersplein. Het gezin bestond toen uit drie jongens en vijf meisjes. In 1903 vierde het echtpaar hun zilveren bruiloft. Bij die gelegenheid werd een foto gemaakt waarop het hele gezin en de overige familieleden vereeuwigd werden. Deze foto bleef bewaard. Johanna stierf in 1922 en Jacob volgde in 1923. Hun zoon Jacob nam de boerderij over tot deze in 1929 grote brandschade opliep en werd afgebroken. Hun zoon Bertus stichtte later de modelboerderij Sanitas aan de Lambertus Hortensiuslaan.

Klaasje Harmensdr Krijnen
Klaasje, de jongste dochter van Harmen, trouwde mei 1887 met Jan de Gooijer. Hun eerste boerderij lag op de hoek Regenboogstraat/Wuyvert, hier werden hun drie oudste kinderen geboren, waarvan dochtertje Emma als baby overleed. In 1896 verhuisden ze naar de boerderij op de hoek Gansoordstraat/ Pijlstraat. (6) Jan had gehoord dat de vorige eigenaar op zijn sterfbed "zoeken, zoeken" had gestameld. Hij doorzocht het hele huis en klopte op de muren, maar heeft nooit iets gevonden. Klaasje kreeg er nog zes kinderen bij. Het gezin bestond toen uit vijf jongens en zes meisjes. Jan overleed in 1924 op 72 jarige leeftijd, zijn kordate vrouw zette het bedrijf voort. Zij hield van haar dieren, zoals bleek bij haar paard Moppie. Toen het paard na 20 jaar het zware werk niet meer aan kon, werd het verkocht aan een betrouwbare slager. Bij de verkoop bedong Klaasje, dat zij de paardenhoef met het brandmerk van 'Stad en Lande' terugkreeg. Zij wilde daarmee voorkomen dat de oude knol niet werd doorverkocht aan een sjacheraar die het zou afbeulen.
In 1956 overleed zij 91 jaar oud, zij overleefde al haar broers, zussen en schoonfamilie. Ook had zij van hen de hoogste leeftijd bereikt. Haar zoon Herman, vernoemd naar haar vader, was de laatste nakomeling van Harmen die een boerderij in de Vesting had. Bovendien was deze vestingboerderij de laatste die in 1967 gesloten werd. (9)
___________________________________________

FAMILY TREE of KRIJNEN
Written by F.J.J. DE GOOIJER
English translation by An Slager

THE FAMILY OF HARMEN AND EMMETJE

Harmen Krijnen from the village of Bussum (born 27-11-1821)
married in Bussum to on the 9th of May 1849
Emmetje Dekker (born Bussum) 09-08-1821
She was the daughter of
Jacob Dekker and Tijmetje Evers

By choosing this date in May, they following the family tradition of marrying before the 12th of May, witch was the council deadline where married couples were allowed tot graze their animals on the grasslands of the common that season. This meant that the Krijnen family could earn enough money to see them through the nex winter.
The young couple established themselves in a ‘boerderij’ (small farm holdings0 at 41 Kattenhaag street, Naarden

On the 4th May 1850, the first of 8 springs was born, CORNELIA, whom they called ’Kee’. (Oma van Maris-Krijnen talked about her ’Tante Keetje’.

TIJMETJE, born on 10th of August 1852 and only lived for 1 month

Next born was JACOBUS (Jacob) 25th of September, 1853

followed by LAMBERTUS (Lambert), 9 th December , 1855

JOHANNES, 8th September, 1857 and died 1 month later.

JOHANNES (Jan) was born on 24th April, 1859.
(Father to Anna van Maris Krijnen) (Grandfather to Maria Opdam-van Maris)

In 1862 the family moved to another ‘boerderij’ found between Gansoord street
and Raadhuis street, where born
TIJMEN 18-7-1862 and
KLAASJE in 11-8-1865

- All the children were raised here, except JAN
Jan, as a small child was playfully throw into the air … and catgut until the
Thrower failed to catch him and he was dropped on his head. (so Maria said)
This accident caused deafness, ( or was it childhood illnes, as stated by Frans?)
He was now termed ‘deaf and dumb’. Jan left home at the age of 9 tot live at the newly St. Michels Institute where he learned sign language . Being a long way from home, Jan returned only during the summer holidays.
- In those days the Eastern Railway line through Gooiland had not been connected and the nearest railway station, approximately 25 kilometers away, at Utrecht, was the collection point. Each summer holiday Jan’s dad Harmen faithfully set out in a small horse drawn buggy, collected his son and returned tot the family and festivities. It didn’t take long for Jan’s siblings to learn the language and tot converse with him.
- Jan was deaf and dumb! At the age of 17 he returned to Naarden permanently, fully trained as a tailor from which he made his living. Jan inherited the rear half of the farm house where he and his family lived till his dead in 1923.

- Emmetje Krijnen-Dekker died in Naarden on the 4th March 1899.

GROWING UP
- The children attended the local school of Naarden in Schoolstreet, ( then called Pastoor street) The school was build in 1828 and in desperate need of repair. ‘Why, even the walls had tears in them’. There were 225 children divided into two classrooms where they sat amphitheatre style on tiered wooden seating. The rooms, bare of curtains or blinds, had the sun streaming in and on such days the wooden shutters were closed to reduce the glare. The street was used as their playground and the council pump quenched their thirst. All was taken in their stride as the Krijnen children worked industriously at their lessons to be applied later in live. Klaasje later let it be known that the teacher brought his baby to class, in a basket.
- Festivals and festivities were common. The family would join other citizens of Naarden to celebrate King William III birthday. On market day, the local cow market was a highlight. One time an American circus came to town with its parade of circus horses and unfamiliar wild animals which fascinated the children. Off course, there was the obligatory fair in Naarden. Each year the family attended the fair, called a ‘kermis’, with its accompanying sideshows, despite the cost. Father Harmen had a way!
- Across the Gansoord street from the farm house lived a solicitor called De Roeper, who from his home office window looked at an assortment od farm refuse, namely a compost heap. Which he couldn’bear. Instead of complaining, he rented this tiny piece of land and employed a gardener tot transform it. It became a thing of beauty, statue and all. Locals called it ‘Roepers’ garden. Father Harmen carefully saved the rent in a moneybox until the ‘kermis’ came tot town.
- One day some mischievous boys took off with the prized statue from the garden, but De Roeper took it in stride and made no complaints about it.
- As teens and young adults the family socialised within their own social and family groups fostered by such occasions as the ‘kermis’. Three of Harmen’s children married offsprings of William De Gooijer, who had a farm in Bussummer street, and 5 of Harmen’s children remained in the local area, also on farms.

- KEE (the first born) married in May 1877 to HENDRIK (HEIN) DE GOOIJER and lived in a boerderij on the corner of Raadhuis street / Duivensteeg . Hein was locally know as ‘Hein de BULLENBOER’ (the bull farmer) Besides owning cows, HE OWNED A BULL! When summer came, Hein and his bull would walk through the meadows of Naarden announcing his coming by blowing on a large steer horn., and like Pied Piper, children gleefully followed. If it was winter the cows were brought home to his boerderij. Often Hein had to give the bull a helping hand to the hilarious merriment of the local lads who peered through the cracks of the paling fence and closely watched the event.
- IN their last years Kee and Hein were cared for by their spinster daughters who inherited the now aging farm after their parents death. However the sisters continued to milk the cows and earned their living by selling milk door to door as vendors. This continued till the Naarden council bought and closed the boerderij in 1940.

- JACOB (the 2nd born) married in May 1877 to JOHANNA HANOU. They settled in the Regenboogstraat (Rainbow street) at number 403a. This is now the corner house of Wuyvert staeet number 9. Later they moved to a boerderij at 199 Bussummer street (which is now replaced by a pre-school), and again they moved to a boerderij on the corner of Peperstraat ( street) and Beijert wich bordered Promers square.
- In 1903 Jacob and Johanna celebrated their 25th (Silver) wedding anniversary at which a photo was taken of the now eternalised members. They died around 1923. The family business was taken over by Jacob junior.
- Six years later in 1929 a fierce fire erupted in an adjacent feed storage lot. All Jacob’s cows were immediately brought to safety and the boerderij was spared but suffered a lot of smoke and water damage. Jacob junior had enough and auctioned the place to demolishers who sold to BERTUS, brother of Jacob.
- BERTUS married in May 1909 to MARGARETHA KLAARENBEEK. He owned a Modelboerderij called ‘Sanitas’ in the Lambertus Hortensius lane,

- LAMBERT, the 3nd born, married in May 1881 AALTJE DE GOOIJER (Sister of Hein) They settled in the St. Vitus street at number 127 ( now between number 35 and the corner house of Wijdesteeg situated between number) Later they moved to a boerderij in Gansoord street which bordered Raadhuis street and next tot the Synagogue.
- Soon after the move Lambert met with a ‘hay’ accident. He had loading the hay wagon and weighed the hay down with a pole. He hoisted the pulley pole on top of this straining tot lash it down when the pole snapped and cracked Lambert on his head resulting in part paralysis. From then on brave Lambert was seen doing his shed work tending his cows, and moving around by crawling on his knees.
- He passed away in 1899, at the age of 43 from a brain tumor. Lambert had a fear of being buried alive and requested that he be in the top coffin if a stack of them were being buried at the same time. The local story goes:
- ‘In Naarden during an epidemic dead people were speedily buried in a mass grave to prevent the spread of the disease. At midnight a man awoke, found he was in the top coffin and was able to worm himself out of the grave. He walked home and found the door locked so he sat on the front step of his house till morning’.
- Aaltje bought the boerderij in 1903 for 3200 guilders, and continued to farm with the help of her youngest sons. In 1904 fire erupted in a shop in Raadhuis street which rapidly spread and burned down both the house and shed. The Krijnen strenght soared!
- Aaltje built a new boerderij! To this day the house still stands at 15 Gansoord street.
- Aaltje died in 1917 after falling from the cellar steps.

- TIJMEN, the youngest son, married May 1896 JACOBA DE BRUIN and remained at home with his aging parents. Understandably Tijmen inherited the largest portion of the farm, and continued as farmer till 1915. At age 53 he lost the desire tot farm. It was said he broke his ‘boeren heart’, and sold a parcel of his erf , allowed the building of a number of houses and he destruction of the Roeper garden. The locals said : “Instead of milking cows he now milks houses”.

- KLAASJE, the youngest born, married in 1887 to JAN DE GOOIJER (brother of Hein and Aaltje) Their first boerderij was on the corner of Regenboog and Wuyvert street where their first 3 children were born. In 1896 they move to the boerderij on the corner of Gansoord street and Pijl street where the main house still stands today.
- Jan heard that the prevous owner, on his death bed had stammered “search .. search “ and Jan did that. He knocked on walls, looked for loose boards and thoroughly searched the whole house without success. Perhaps there was a secret hiding spot behind the hearth? This antique from the year 1795 mad from solid poured cast iron and adorned with a scene of town folk dancing around a freedom tree was considerable value. Was there treasure behind it?
- Klaasje gave birth to 6 children in the bed alcove (bedstede) of this house.
- Jan died in 1924 at the age of 72. His younger and courageous wife kept the business going taking responsibility for the animals , expecially horse Moppie. When Moppie got too old and could no longer carry out the heavy farm work, she was sold to a trustworthy butcher. At the sale she insisted that the horses’hoof, branded with ‘Stad en Lande’ (mark of common land) be returned to her to ensure that the faithful horse was not sold to a vendor who might mistreat or even flog her beloved friend.
- In 1956 Klaasje died at the age of 91 outliving all her siblings and peers. Her son Herman (named after her father Harmen) was the last relative of Harmen and the last farmer to run a boerderij within the walls of the Walled Town Naarden. The boerderij was shutdown in 1967. Herman died in 1980.

__________________________________________________

LITERATUUR EN BRONNEN:
(01) HET ERFGOOIERSGESLACHT KRIJNEN. Familiegeschiedenis en Genealogie. door Ben Krijnen, Eindhoven 1997.
(02) Hist. Kring Blaricum, 1992. 'Huwelijkssluitingen in het 19e eeuwse Blaricum'. door F.J.J. de Gooijer.
(03) GENEESKUNDIGE PLAATSBESCHRIJVING VAN HET GOOILAND.
door Dr. J.F. van Hengel. 's Gravenhage 1875.
(04) Gooi en Eemlander. 28 febr. 1885. 'Groote Amerikaansche Circus'
in Naarden.
(05) Gooi en Eemlander, 14 juni 1980. 'Kwalijke zaak dat er een derde
stadskantoor komt'.
(06) De Omroeper, okt. 1991. ' Hooibouw bij de Vestingboeren'.
(07) VOLKSVERHALEN UIT GOOI- EN EEMLAND EN VAN DE WESTELIJKE VELUWE.
door E. Heupers. Meertens-instituut, A'dam 1984.
(08) De Omroeper, okt. 1990. 'De grote brand van 1904'.
(09) Tussen Vecht en Eem 2003 'Boerderijen in de Vesting'.
______________________________________________
DE OMROEPER. OKTOBER 1997
___________________________________________
F.J.J. de Gooijer
gooijerfjj@hotmail.com
http://gooijer.netfirms.com/
http://gooijer.nl.jouwpagina.nl/

Voor afbeeldingen en foto's, zie:
http://gooiland.vijftigplusser.nl/

Opmerking:
Op mijn weblog 'gooiland' staan onder het hoofdstuk 'Gooische Vrouwen'
portretten van een aantal ' KRIJNEN overgrootmoeders'. In de toekomst
plaats ik op de weblog 'gooiland' meer foto's die betrekking hebben op
bovenstaand stuk)

ERFGOOIERSFAMILIE : KRIJNEN

ERFGOOIERSFAMILIE KRIJNEN

GEZIN VAN HARMEN EN EMMETJE KRIJNEN